Statik Kapasite Hesabı (B23)

NPI Profil Taşıma Kapasitesi: Çökme (Sehim) Yapmadan Ne Kadar Yük Kaldırır?

Ağır Karkas Departmanı | Güncellenme: 08 Mart 2026 | Okuma Süresi: 7 Dk

Bir dükkan kiraladınız ve yüksek tavanından faydalanmak için "Çelikten asma kat (Batar Kat)" yaptırıyorsunuz. Depodaki çelik konstrüksiyon ustası getirdiği devasa NPI (I Demirlerini) duvarın iki ucu arasına uzatıyor. O "demirin tepesine" yarın öbür gün makinelerinizi ve tonlarca malınızı yığacaksınız.

O devasa çelik köprü ortadan "Esneyip kopmadan" bu ağırlığı nasıl tutar? İki dikme arasındaki kirişin (L mesafesinin) taşıma kapasitesi nasıl anlaşılır?

Atalet Momenti: 'I' Harfinin Geometrik Defansı

Basınca dayanan malzeme değil, geometridir. Yukarıdan aşağıya diklemesine bastıran bir yük (kat betonu + eşyalar), altındaki kirişin ortasını eğmeye zorlar. Eğer o zemin kirişimiz profili (örneğin kutu) değil de NPI ise; üstteki geniş kanat yükü yutar ve o ezici yük, ortadaki "Dikey Etli Gövdeden (Web)" aşağıya doğru akar gider.

Kapasiteyi Düşüren Düşman = Uzunluk (L): Bir NPI 200 (20 cm boyunda) profil, 3 metrelik bir açıklıkta tepesine tonlar katsanız da esnemez. Ama o iki kolon arasını 6 metreye çıkardığınız an, kirişin "orta merkez noktası" tıpkı uzun uçlu bir olta kamışı gibi zayıflar. Yükü taşısa bile ortadan u yaparak "Sehim" vermeye (Esnemeye) başlar.

Sürekli Yük (Q) ve Nokta Yük (P):
Sürekli Yük: NPI asma katının üzerine serilen Tavlanan Gözyaşı Desenli Sacların ve şap betonunun her metreye Eşit Miktarda yaydığı basıçtır. NPI bunu kolayca sırtlar.
Noktasal Yük (Punch Darbesi): O katın tam ORTASINA gidip 5 tonluk bir pres makinesi oturtursanız (Sürtünme ve Nokta ivmesi), o NPI taşıyıcı tek bir noktadan ağır darbe alır. Statik projede işte buna dikkat edilir.

Basit Kapasite Kıyaslaması (Ortalama Yaklaşım)

Tam mühendislik zemin analizleri hariç tutularak, 4 metrelik mesnet (kolonlar arası) açıklığı üzerinden basit bir tavan karkası örneği:

NPI 140 Taşıyıcıları: Genelde evlerin ve hafif büroların zemin karkas demiridir. Güçlüdür.
NPI 200/220 Taşıyıcıları: İçeriye transpaletlerin sürüleceği o devasa dükkan / asma kat depolarının "Şampiyonlar Ligi" ebatıdır. Eylemsizlik ataleti yüksektir.
NPI 300 ve Üzeri: Bunlar asma katlarda değil; dev tavanlarda çelik üretim kazanlarını ve gezer vinç tekerleklerini havada titretmeden taşımak içindir!

Eğer NPI'nin dar olan alt / üst flanşları geniş olsaydı, ismi HEB profili olurdu (Makale B07: H Profilleri İncele).

Özet Statik Kararı

Kolonlar arası mesnet açıklığı arttıkça = NPI Kesiti (Boyu) 3 kat büyütülmeli (Eylemsizliği kırmak için).

NPI profili ASLA yatar vaziyette (I değil, H şeklinde yatay) montajlanmaz. Statik çökme anında gerçekleşir.