Çelik Sertlik Ölçüm Yöntemleri: Brinell, Rockwell ve Vickers'ın Farkı
Malzeme Bilimi ve Test Mühendisliği | Güncellenme: 08 Mart 2026 | Okuma Süresi: 7 Dk
Satın aldığınız S355 kalite çelik levhanın veya dikişsiz borunun sertliği, mukavemet sertifikasında mutlaka belirtilir. Ancak piyasada birden fazla sertlik ölçüm sistemi vardır: Brinell (HB), Rockwell (HRC/HRB) ve Vickers (HV). Bu sayılar doğrudan birbirine eşdeğer değildir ve yanlış karşılaştırma ciddi mühendislik hatalarına yol açar.
Brinell Sertlik (HB) – Kaba Ama Güvenilir
Çelik bir bilyenin belirli bir yük altında 10–30 saniye boyunca malzeme yüzeyine bastırılmasıyla iz çapı ölçülür. İz ne kadar büyükse malzeme o kadar yumuşak, iz küçükse o kadar serttir.
Rockwell Sertlik (HRC / HRB) – Endüstrinin Favorisi
Elmas koni (Brale) veya çelik bilye uç ucun belirli yükler altında malzeme içine batma derinliği ölçülür. HRC skalası sertleştirilmiş çelikler için, HRB skalası yumuşak çelikler/alüminyum için kullanılır.
HRC 20 → Standart yapısal çelik (Az işlenmiş, yumuşak)
HRC 40-45 → Pim, bağlantı elemanları (Orta serlik, ısıl işlem görmüş)
HRC 58-62 → Kesici takım çelikleri (Çok sert, kırılganlık başlar)
*HRC 60 üzeri çelik normalde kaynaklanamaz, ısıl işlem zorunludur!
Vickers Sertlik (HV) – Hassasiyetin Zırhı
Düzgün piramit şeklinde elmas uçun malzemeye bıraktığı izin köşegen uzunlukları ölçülür. Hem yumuşak hem çok sert, hem ince hem kalın malzemelere uygulanabilir. Yüzey kaplama, kaynak bölgesi veya ısıl işlem derinliği ölçümünde birincil tercih Vickers'tır.
| Yöntem | Symbol | Uç Tipi | En İyi Kullanım |
|---|---|---|---|
| Brinell | HB | 10mm Çelik Bilye | Hadde/Döküm büyük parçalar |
| Rockwell | HRC/HRB | Elmas Koni | Seri üretim, hızlı kalite kontrol |
| Vickers | HV | Elmas Piramit | Kaynak bölgesi, kaplama, ince kesit |
Yaklaşık Dönüşüm (Düşük–Orta Çelik Aralığı)
HBC 20 ≈ HB 226 ≈ HV 237
HRC 30 ≈ HB 285 ≈ HV 302
HRC 40 ≈ HB 371 ≈ HV 392
*Kesin dönüşüm için ASTM E140 dönüşüm tablosunu kullanın.