Çelik Korozyon Türleri: Pasın 4 Farklı Yüzü ve Endüstriyel Çözümleri

Pas (Korozyon), İngilizce "Corrosion" kelimesinin Latince kökü corrodere'den gelir: "Kemire kemire yemek." Bu metafor son derece yerindedir. Çelik bir yapı, sanayi tesisi veya boru hattı yıllarca adeta ağır çekim bir kemirilme sürecinden geçer ve bir gün çöker. Oysa bu felaketi önlemek hem mühendislik hem kimya bilgisi gerektirir.

1. Üniform (Genel/Yüzey) Korozyon

En yaygın ve aslında en "dürüst" türdür. Çelik bir levhanın veya boyasız kutu profilin tüm yüzeyi eşit hızda okside olur. Kırmızı-turuncu renkli demir oksit (Fe₂O₃) katmanı oluşur. Bu pas katmanı yüzeyi tamamen kaplarsa; oksijen geçişini azaltır ve korozyon yavaşlayabilir.

2. Pitting (İğne Deliği) Korozyonu

En sinsi ve tehlikeli korozyon tipi. Demir yüzeyinde çarımsı boyutlarda çok küçük noktalar/delikler oluşur. Dışarıdan yüzey sağlam görünürken altında derinlemesine oyuklar büyüyebilir. Klorür (tuz) iyonları bu türün baş tetikçisidir.

3. Galvanik (İki Metal) Korozyon

İki farklı metal birbirine temas ettiğinde, aralarında elektrokimyasal bir pil oluşur. "Daha asil" (Noble) metal olan katot tarafı korunurken; "Daha aktif" olan anot metal kurban gider. Örneğin: çelik vida alüminyum levhaya çakılırsa — çelik aktif anot olarak erir!

• Galvaniz Prensibi: Tersine çevrilmiş galvanik korozyon sistemi! Çinko, çelikten daha aktiftir; dolayısıyla çinko kurban olup demiri korur.
• Önlem: İki farklı metali birbirinden plastik gibi izole eden conta veya boya filmiyle ayırın.

4. Gerilme Korozyon Çatlaması (SCC)

Makine parçaları, basınçlı boru hatları veya köprü kabloları gibi sürekli mekanik gerilme altındaki çeliklerin korozif ortamda maruz kaldığı sinsi çatlama türüdür. Tek başına ne gerilme ne de korozyon kritik değildir, ancak ikisi birleşince çelik aniden kılıç gibi çatlar.

Kazan boruları ve yüksek basınçlı proses hatları SCC'ye en açık sistemlerdir. Bu nedenle bu sistemler düzenli ultrasonik muayene (UT) ve hidrostatik test gerektiren EN 10204 3.1 sertifikalı malzeme kullanır.